Sibirya Kömürü Nedir, Neden Pahalı?

“Sibirya kömürü” piyasada Rusya'dan ithal edilen yüksek kalorili ısınma kömürleri için kullanılan genel bir addır; tek bir maden ya da marka değildir. Bu yazıda bu kömürlerin nereden geldiğini, neden yerli kömürden pahalı olduğunu ve fiyatına değip değmediğini kendi evinize göre nasıl hesaplayacağınızı anlatıyoruz.

Sibirya Kömürü Nereden Gelir?

Rusya'nın en büyük kömür havzalarından biri, güneybatı Sibirya'daki Kuznetsk Havzası'dır (Kuzbass); havza Rusya'nın toplam kömür üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını karşılar. Piyasada “Sibirya” diye satılan kömürlerin çuvalında menşei “Rusya” olarak yazar; hangi havzadan ya da madenden çıktığı ise her zaman belirtilmez. Bu yüzden adından çok çuvalın üzerindeki değerlere bakmak gerekir.

Neden Yüksek Kalorili?

Kömürler kömürleşme derecesine göre sınıflanır: linyit en altta, bitümlü kömür ortada, antrasit en üsttedir. ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne (EIA) göre linyit yüzde 25-35, bitümlü kömür yüzde 45-86, antrasit yüzde 86-97 karbon içerir; sınıf yükseldikçe ısıl değer de genellikle artar. Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün bilgi notu da ithal kömürlerin ısıl değerlerinin yüksek, kükürt oranlarının düşük olduğunu belirtir. Sınıflar arasındaki farkı antrasit, linyit ve kok kömürü arasındaki fark yazımızda anlattık.

Düşük Kül Her Zaman Geçerli mi?

Hayır. Sibirya kömürü denince akla “az kül” gelir; iyi elenmiş ve yıkanmış kömürlerde kül gerçekten düşük olabilir. Ama kül oranı ürüne göre değişir ve her ithal kömür için geçerli bir kural değildir. Örneğin sattığımız Süper Enerji Sibirya kömürünün çuval beyanında kül değeri kuru bazda %18-28 olarak yazar; bu, bazı yerli kömürlerin beyan ettiği değerden yüksektir. Kararı “ithal” etiketine değil, çuvaldaki tabloya göre verin.

Neden Pahalı?

• Uzun tedarik zinciri: Kömür madenden limana, oradan deniz yoluyla Türkiye'ye ve depoya taşınır; her aşamanın taşıma ve elleçleme maliyeti fiyata eklenir.
• Döviz: İthal kömür dövizle alınır; kur yükseldiğinde fiyat da yükselir.
• Kalori: Kilogram başına daha çok ısı veren kömürün kilosu da daha pahalıdır.
• Eleme ve torbalama: Boyuna göre elenip torbalanan kömürde bu işlemlerin maliyeti de fiyata yansır.

Fiyatına Değer mi?

Kilogram fiyatı yüksek olsa da aynı ısı için daha az kömür yanar. Doğru karşılaştırma ısı birimi başına maliyettir: iki kömürün ton fiyatını kalorisine bölün ve sonuçları karşılaştırın. Bunun dışında yüksek kalorili kömür daha az depo yeri kaplar ve soba daha seyrek doldurulur. Öte yandan bütçe önceliğinizse ve deponuz genişse yerli linyit daha mantıklı olabilir. Çuval değerleriyle yapılmış karşılaştırma için ithal kömür mü, yerli kömür mü yazımıza bakın.

Bizim Sibirya Kömürümüz

Sattığımız Sibirya kömürü Süper Enerji markalıdır, menşei Rusya'dır. Çuval beyanına göre ısıl değeri kuru bazda 7000-7800 kcal/kg'dır; kükürt, kül, nem, boyut ve uygunluk belgesi gibi diğer değerler ürün sayfasında çuvaldaki haliyle yazar. Torba ve ton fiyatı ile çuval beyanının tamamı için: Sibirya kömürü fiyatları ve özellikleri. Diğer ithal ve yerli seçenekler kömür sayfamızda; güncel fiyatlar yazının altındaki tabloda.

Kaynaklar: U.S. Energy Information Administration (EIA), “Coal explained” (kömür sınıflarının karbon aralıkları); Wikipedia, “Kuznetsk Basin” (havzanın konumu ve Rusya üretimindeki payı); T.C. Manisa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, “Hava Kirliliği ile İlgili Bilgi Notu” (ithal kömürlerin ısıl değeri ve kükürdü).