Soba Kömürü Ne Kadar Yanar, Bekleyince Kalorisi Düşer mi? Saklama

Kısa cevap: tek bir süre yoktur; 25 kg'lık torba, sobanızın saatte yaktığı kilo kadar hızla biter. Varsayımla hesaplarsak saatte 1 kg yakan sobada torba 25 saat, 2 kg yakanda 12,5 saat gider. Bekleyen kömür havayla oksitlenip ısıl değer kaybedebilir; bu yüzden kuru, örtülü ve sobadan uzak saklayın.

Güncel fiyatlar ve çeşitler: Kömür fiyatları →

1 torba kömür kaç saat yanar?

Süre = torba ağırlığı ÷ saatlik tüketim. Saatlik tüketim sobanın hava ayarına, baca çekişine, evin ısı kaybına ve kömürün ısıl değerine göre değiştiği için resmî bir “kg/saat” değeri yoktur; aşağıdaki satırlar ölçüm değil, açık varsayımlı aritmetiktir. Torba ağırlığı ve 1 tonun kaç torba ettiği için torba kömür kaç kg yazımıza bakın.

Kendi sobanızın tüketimini nasıl ölçersiniz?

En güvenilir rakam kendi evinizinkidir. Yeni bir torbayı açtığınız saati ve bittiği saati not edin, soba yandığı saatleri toplayın ve 25 kg'ı bu saate bölün. Haftalık bakmak da olur: haftada iki torba açıyorsanız haftalık tüketim 2 × 25 = 50 kg'dır; bunu sezonun hafta sayısıyla çarparak toplam ihtiyacı kabaca bulursunuz. En soğuk haftalarda tüketim artar. Sezonluk miktar için ne kadar yakıt almalıyım yazımıza ve yakıt hesaplama aracımıza bakın.

Bekleyen kömürün kalorisi düşer mi?

Evet, koşula bağlı olarak düşebilir. IEA Clean Coal Centre'ın kömür stok yönetimi raporu, kömürlerin çoğunun, özellikle düşük rütbeli olanların, açık yığında havayla oksitlenmeye (bozunmaya) yatkın olduğunu ve bunun ısıl değer kaybı getirdiğini yazar. Hindistan'da bir termik santral kömürüyle yapılan açık hava denemesinde (Aich ve ark., International Journal of Coal Science & Technology) yaklaşık 11 ay bekleyen kömürün üst ısıl değeri ilk değerine göre %55'e varan oranda düştü, kül %29,2'den %46,6'ya çıktı ve kömür daha zor tutuşur hale geldi. Bu, örtüsüz bir yığında yağmur ve neme açık bir denemedir; torbada ve kuru saklanan kömür için bir ölçüm değildir, ama yönü gösterir: kömürü uzun süre açıkta bırakmayın.

Kömür bekleyince ne olur?

• Oksitlenme: Kömür yüzeyi havadaki oksijenle tepkimeye girer; yanabilir madde azaldıkça kül payı artar.
• Linyitte nem ve ufalanma: ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), linyitin ufalanmaya yatkın olduğunu ve neminin bazen %45'e çıkabildiğini yazar. Ufalanmaya yatkın linyitte zamanla torbanın dibinde ince birikebilir.
• Kendiliğinden ısınma: ABD Maden Bürosu çalışmasına göre linyit ve alt bitümlü kömürde kendiliğinden ısınma 30 °C kadar düşük sıcaklıkta başlayabilir, bitümlü kömürde yaklaşık 60 °C ve üzeri gerekir. Risk, kurumuş kömür yüksek neme maruz kaldığında en yüksektir. IEA raporu da büyük yığınlarda kendiliğinden yanmanın güvenlik sorunu olduğunu vurgular.

Kömür nasıl saklanır?

• Kuru ve örtülü: HETAS, kömürü uygun malzemeden bir kapta ya da üstü branda ile örtülü yığında, dış etkilerden uzak saklamayı önerir.
• Islak yakmayın: Aynı kaynağa göre yüzeyi ıslak kömür cihazda buhar oluşturur; yüzey nemi kuruyana kadar bekleyin. TKİ kılavuzu da torbanın ağzını kullanmadan birkaç gün önce açıp kömürü havalandırmayı önerir.
• Zeminden ayırın: Torbaları ıslak toprağa ya da betona koymayın; palet ya da ızgara üzerinde, hava alan bir kömürlükte tutun.
• Isı kaynağından uzak: ABD İtfaiye İdaresi (USFA), yanabilecek her şeyin ısıtıcıdan en az 3 feet (yaklaşık 90 cm) uzakta tutulmasını ister. Evin içinde yalnız yakında kullanacağınız kadar kömür bulundurun.

Hangi kömür daha uzun yanar?

Aynı ısı için gereken kilo, ısıl değerle ters orantılıdır. Örneğin 7.400 kcal/kg ile 4.800 kcal/kg arasında oran 7.400 ÷ 4.800 ≈ 1,54'tür: aynı baz ve verimde, düşük kalorili kömürden yaklaşık 1,5 kat kilo yakarsınız. Çuval beyanına göre Sibirya kömürü kuru bazda 7.000–7.800, Soma kömürü 4.800–5.200 kcal/kg'dır; bazlar farklı olabileceği için ayrıntı kömür kaç kalori olmalı yazımızda.

Nelere bağlı?

• Sobanın hava ayarı ve baca çekişi
• Kömürün ısıl değeri ve nemi
• Evin ısı kaybı ve dış sıcaklık
• Sobanın verimi ve doldurma şekli
• Kömürün ne kadar süre, nasıl saklandığı

Güvenli yakma ve karbonmonoksit

Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, kömürün sobanın yarısını geçmeyecek şekilde doldurulmasını, üstten yakılmasını, yatarken sobaya yakıt eklenmemesini ve bacanın yılda en az iki kez temizlenmesini ister. TKİ kılavuzu üstten yakılan sobaya sonradan kömür eklenmemesini, aksi halde karbonmonoksit çıkışının artacağını yazar. Hiçbir yakıt dumansız değildir. Sağlık Bakanlığı karbonmonoksiti renksiz, kokusuz ve zehirli bir gaz olarak tanımlar; şüphede ortamı havalandırıp 112'yi arayın. Yatak odalarının yakınına dedektör takın: karbonmonoksit dedektörü ve soba gazı belirtileri. Yakma tekniği için kömür sobası nasıl yakılır.

Sık sorulan sorular

Bir torba kömür kaç gün gider?

Günde kaç saat yaktığınıza bağlıdır. Saatte 1 kg yakan ve günde 10 saat yanan sobada günde 10 kg gider; 25 kg torba bu durumda iki buçuk günlük yakıttır (varsayımlı hesap).

Kömür ne kadar süre saklanabilir?

Kaynaklarda ev tipi saklama için bir son kullanma süresi yok. Kuru, örtülü ve havadar sakladığınızda kayıp azalır; açıkta, yağmur altında bekleyen kömür değer kaybeder.

Islak kömür yakılır mı?

Yüzeyi ıslak kömürü önce kurumaya bırakın. Islak kömür buhar yapar ve ısının bir kısmı suyu buharlaştırmaya gider.

Kömür bekleyince elmas olur mu?

Hayır. Torbada bekleyen kömürde yaşanan, oksitlenme ve nem değişimidir; kalitesi artmaz, düşebilir.

Kaynaklar: Manisa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Hava Kirliliği Bilgi Notu; TKİ, Sobalarda Kömür Kullanım Kılavuzu; HETAS, How to keep coal-based fuels dry; IEA Clean Coal Centre, Management of coal stockpiles (CCC/23); Aich, Nandi, Bhattacharya, Effect of weathering on an Indian thermal coal; US Bureau of Mines, RI 8474 Spontaneous Combustion Susceptibility of U.S. Coals; EIA, Glossary: Lignite; USFA, Heating fire safety; Sağlık Bakanlığı, Karbonmonoksit Zehirlenmesi; ABD CDC, karbonmonoksit zehirlenmesi.